Kurban fetvaları

Kurban fetvaları

 Soru: Hayır kurumlarının kurbanlıklar için muayyen bedel almaları caiz midir? Kurban hizmeti yapan yardım kuruluşlarının her biri hayır sahiplerinden farklı bedel almaktadır. Alınan bu bedel satın alınan büyük baş hayvanın fiyatından dolayı bazen bir kurban için fazla, bazen de az olmaktadır. Bu durumda eksik gelen kurbanlara diğerlerinden artan paradan ya da dernek bütçesinden katkıda bulunmak caiz midir?

Cevap: Kurban, onu kesen kişinin özel mülkiyeti olmalıdır. Bu yüzden dernek ya da şahısların kişinin kurban (hisse) ya da parasına ortak olmaları caiz değildir.1 Hisseli kurbanlarda, hissedarların eşit miktarda para vermeleri gerekir.

Yedi hisseli bir kurbanın hissedarlarından birinin eksik para vermesi payının yedide birden az olmasını gerektireceğinden, az veren hissedar gibi diğerlerinin de kurbanları caiz olmaz.2

kurbanlık

Soru: Kasap ücreti kurban parasından verilir mi?

Cevap: Kasap ücreti kurban parasından ödenmez.3 Tahrimen mekruhtur. Çünkü Allah Resulü (sallalahu aleyhi ve selem) Hz. Ali’ye kasabın ücretini kurbandan vermemesini emretmiş, O da yanında ki paradan ödemiştir.4

Soru: Bayramdan önce satın aldığımız kurbanlıkların sütünden istifade edebilir miyiz?

Cevap: Kişi hayvanı kurbet maksadıyla bir bütün olarak satın aldığından kurban etmeden önce yününden olduğu gibi sütünden de istifade etmesi mekruhtur.5 Çünkü süt sağma ve yün kırpma hayvanda noksanlığa sebep olur. Kurbanlık ise onu noksan kılacak şeylerden uzak tutulmalıdır.

Sağılmayan sütün kurbanlık hayvana zarar vermesi durumunda memelere su serpilerek hayvan rahatlatılır. Kurban bayramına çok zaman olması bu yöntemi başarısız kılarsa süt sağılarak fakirlere sadaka olarak verilir.6 Kişi sütü telef ettiği ya da içtiği takdirde mislini veya kıymetini tasadduk eder.

Soru: Bir kişi eşi, ve çocukları ile birilikte kesmek için bir sığır alsa, eti şahıslar adedince hisselere ayırmak zorunda mıdır?

Cevap: Bu durumda etin taksim edilmesini hissedarların isteğine bağlayan fakihler olsa da, kurban kesmenin gayesi olan kan akıtmak gerçekleştiğinden kurbanı eşi ve çocukları ile birlikte kesen babaya eti hisselere ayırması şart koşulmaz.7

Soru: Dört arkadaş birleşip bir sığır satın aldık. Daha sonra kurbana bir arkadaşı daha ortak ettik. Bu caiz midir? Bundan dolayı bir şey yapmamız gerekir mi?

Cevap: Kişi kurban için tek başına bir inek satın alsa daha sonra bu ineğe altı kişi dahil etse mekruh olmakla birlikte caizdir. Çünkü inek hükmen yedi koyun yerine geçer.8 Bunun gibi dört kişi kurbanı anlaşıp satın aldıktan sonra hissedar olarak beşinci kişiyi kurbanlarına dahil edebilirler. Fakat bunu başta yapmış olsalardı daha güzel olurdu.

Bakara

Dört kişinin başlangıçta kurbanı kendileri için satın almaları bir vaatti. Beşinci kişiyi kurbanlarına dahil ederek vaatlerine muhalefet etmişlerdir. Bu durumda beşinci hissedardan aldıkları parayı tasadduk etmelidirler. Çünkü Allah Resulü (sallalahu aleyhi ve sellem) kendisine kurbanlık satın alması için bir dinar para verdiği Hakîm b. Hizâm, o parayla bir koyun satın alır, sonra aldığı koyunu iki dinara satar ve ardından bir dinara başka bir koyun alarak Allah Resulü’ne getirir. Efendimiz (sallalahu aleyhi ve selem) (Hakîm’in kurban satışından elde ettiği) dinarı sadaka olarak verir.9

Zenginlere bizzat şeriatın emriyle vacip olan kurban, fakirlere sığırı satın almalarıyla vacip olduğundan, fakir olan kişi ya da kişiler daha sonra kurbanlıklarına yeni hissedarlar dahil edemezler.

Soru: Satın aldığım sığırı yedi hisse olarak düşünüp, birini bu yıla diğerlerini de geçen altı yıla niyet ederek kessem caiz olur mu?

Cevap: Geçen yıllar için böyle bir tasarrufta bulunmazsınız. Binaenaleyh sadece bu yıl için kestiğiniz kurban caizdir.10 Tek başınıza büyük bir kurban kesmiş olursunuz.

Soru: İki yaşını doldurmayan fakat halkın ifadesi ile “kapak atan” olarak bilinen sığır cinsi hayvanlar kurban edilmektedir. Kapak atmak ölçü olarak kabul edilebilir mi?

Cevap: Müslim’in rivayet ettiği hadisi şerifte belirtildiği gibi kurban edilecek hayvanların “senîy” olmaları gerekir. “Senîy”; koyun ve keçinin biri bitirip ikiye, sığır ve mandanın ikiyi bitirip üçe, devenin de beşi bitirip altıya girmiş olanına denir. Ancak sadece koyun, bir yaşını bitirmiş diğer koyunlarla karıştırıldığında onlardan ayırt edilemeyecek kadar gelişmiş ve de altı aydan büyükse kurban olur. Fakat keçi böyle değildir. Bu yaş sınırlarının altında kalan hayvanlardan kurban olmaz.

ayet

İki yaşını bitirmemiş sığır ister büyük isterse de küçük yapılı olsun kurban edilemez.11

Hissedarların sığır gibi büyük baş kurbanlıkları göz kararıyla taksim etmeleri caiz midir?

Et tartılarak alınıp-satılan mallar cinsinden olduğundan hissedarlar, kurban etini tartarak bölüştürmelidirler. On liranın, on bir lira ile değiştirilmesi gibi aynı cins mal olan etin de göz kararıyla taksim edilmesi, hissedarların farklı ağırlıkta et almalarına yol açacağından faiz olur.

Hissedarlar et taksimini göz kararı ile yapmak istemeleri durumunda hisselerden bazısına deri bazısına da hayvan ayağı gibi unsurlardan birer parça katarak cinslerin farklılığını temin ederler.12 Farklı cinslerin birbirleriyle değiştirilmesindeki fazlalık faiz olmadığından bu durumdaki kurbanın göz kararıyla bölüştürülmesinde bir beis olmaz.

 Kaynak

1 Komisyon, “Udhiyye”, el-Mevsuatu’l-Fıkhiyye, V, 78, 88.

2 Zeylaî, Tebyînu’l-Hekâik, VI, 476.

3 Merğinanî, el-Hidaye Şerh-u Bidâyeti’l-Mübtedî, IV, 357.

4 Müslim, Hac 61.

5 Merğinanî, el-Hidaye Şerh-u Bidâyeti’l-Mübtedî, IV, 358.

6 Ayni, el-Binâye Şerhu’l-Hidâye, XII, 56.

7 İbn Abidin, Reddü’l-Muhtar, IX, 460.

8 Şeyh Nizam, el-Fetâvâ’l-Hindiyye, V, 376.

9 Ebû Davud, Buyu’ 28.

10 Şeyh Nizam, el-Fetâvâ’l-Hindiyye, V, 377.

11 Zeylaî, Tebyînu’l-Hekâik, (Hâşiyetu’ş-Şelebî), VI, 484.

12 Zeylaî, Tebyînu’l-Hekâik, VI, 476; Aynî, el-Binaye, XII, 19.

BU KONUYU SOSYAL MEDYA HESAPLARINDA PAYLAŞ
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ
Positive SSL