Fetvahane -Fetva Sor - Fetva » fetva oruc

Kurbanlık hayvanın ağzında ne kadar diş olmalıdır?

admin — Sat, 30 May 2009 15:07:34 +0000

Soru: Kurbanlık bir hayvanın ağzından ne kadar diş dökülürse o hayvan kurban edilmez?
Cevap: Bir hayvanın kurban olabilmesi için dişlerinin çoğunun mevcut olması gerekir. Fakat bir görüşe göre ağzında ot yiyecek kadar diş olan hayvanlar da kurban edilebilir.[1]

[1] Haskefi, ed-Dürrü’l-Muhtar, Beyrut, 2003, VIII, 469.

Satranç oynamak caiz midir?

admin — Sat, 30 May 2009 15:05:55 +0000

Soru: Satranç Oynamak Caizmidir?
Cevap: Hanefi, Maliki ve Hanbeli fukahasına göre satranç oynamak haramdır. Şafilere göre ise mekruhtur. Mekruh olduğunu söyleyenler dini hayata dönük bir faydasının olmamasına ve ona ihtiyaç duyulmamasına dikkat çekmişlerdir. Bu görüşte olanlara göre oynanmaması evladır. Fakat haram değildir. Zira İbn Abbas, İbn Zübeyr, Ebu Hureyre ve Said b. Müseyyeb’in satranç oynadıkları rivayet edilmektedir. Haram olduğuna dair de bir nass varid olmamıştır. Ayrıca hakkında nass olan oyunlar cümlesinden de değildir. Satranç oynamak zihnin işletilmesi ve anlama kabiliyetinin kuvvetlendirilmesini de temin eder.Haram olduğunu söyleyenler ise Hz. Ali’nin sözüyle istidlal etmektedirler: Hz. Ali radiyallahu anh satrançın kumar olduğunu söylemiştir. Satranç oynayan bir topluluğa uğradığında şöyle demiştir: “Meşgul olduğunuz şu putlar da ne oluyor?”Şayet satranç oynayan taraflardan her ikisi ya da birisi ortaya bir bedel kor yenen de yenilenden onu alırsa bu haram olur.[1]Kitap okuma ya da deney ve gözlem de bulunma gibi zihni kuvvetlendiren aktivelere kıyasla satranç oynamak vakit israfıdır. Bu yüzden cumhurun görüşünü dikkate alıp haram olduğunu söylemek daha isabetlidir.

[1] Vehbe Zuhayli, el-Fikhu’l-İslami ve Edilletuhu, Beyrut, 2004, IV, 2664-5.

Çift cinsiyetlilerin tekfin ve techizi nasıl yapılır?

admin — Sat, 30 May 2009 15:04:58 +0000

Soru: Hünsa-i müşkilin tekfin ve techizi nasıl olur?
Cevap: Çift cinsiyeti olan ve her iki cinsten birine yakınlığı tesbit edilemeyen kişiler öldüklerinde teyemmüm edilirler. Defn edilirken ise cesetlerinin üzeri örtülür, mezara da mahremleri tarafından konulurlar. Yaşarken ipek elbise giymez, takı takmaz fakat öldüğünde kadın gibi kefenlenirler.[1]

[1] İbn Nüceym, el-Eşbah ve’n-Nezair, Beyrut, 1998, s. 356

Cinlerden peygamber gelmiş midir?

admin — Sat, 30 May 2009 15:03:53 +0000

Soru: Cinlerden peygamber gelmiş midir?

Cevap: Mukatil ve Dahhak, “Allah Teala insanlardan olduğu gibi cinlerden de peygamberler göndermiştir.” demektedir. Mücahid göre ise insanlardan peygamber, cinlerden ise uyarıcılar gelmiştir.[1]Cumhura göre cinlerden peygamber gelmemiştir. İnsanlar gibi cinlerden de peygamber geldiğini savunan müfessirlerin istidlal ettiği “Ey cin ve insan topluluğu! İçinizden size ayetlerimi anlatan ve gününüzün gelip çatacağı kakkında sizi uyaran peygamberler (rusul)gelmedi mi?[2] ayeti hakkında cumhur şöyle demektedir: “ayette geçen ‘rusul’ kelimesi ‘rasullerin sözlerini dinleyen ve duydukları ile kavimlerini uyaran peygamberlerin elçileri’ anlamındadır.[3] Ayette geçen “içinizden/minküm rasuller” ifadesi “birinizden/min ehadiküm” anlamındadır. Nitekim “O, denizlerin her ikisinden de inci ve mercan çıkarır.” ayetinde geçen “her ikisinden/minhuma’dan” kasıt da “min ehadihima/birisinden”dir. Zira inci ve mercan tatlı sudan değil acı sudan çıkar. Tercihe şayan olan cumhurun görüşüdür.

[1] Abdullah Muhammed b. Ahmed Kurtubi, el-Camiu li Ahkâmi’l-Kur’an, Beyrut, 2000, VII, 57.
[2] En’an(6): 130.
[3] İbn Nüceym, el-Eşbah ve’n-Nezair, Beyrut, 1998, s. 364.

Mescid-i Aksa niçin bu adı almıştır?

admin — Sat, 30 May 2009 15:02:00 +0000

Soru: Mescid-i Aksa nerededir ve niçin bu adı almıştır?

Cevap: Kudüs şehrindeki meşhur mescide, Mescid-i Aksa denir. Kişiler orada günahtan temizlendiklerinden bu adı almıştır. Ayrıca Mescid-i Haram’a uzak olduğundan dolayı da el-Aksa adını aldığı[1] söylenmektedir. Mescid-i Aksa, müslümanların iki kıblesinden ilki ve harem bölgelerin üçüncüsüdür.

[1] Abdullah Muhammed b. Ahmed Kurtubi, el-Camiu li Ahkâmi’l-Kur’an, Beyrut, 2000, X, 212 ?

Namaz kılanın önünden geçilir mi?

admin — Sat, 30 May 2009 14:59:48 +0000

Soru: Mescid-i Haram’da namaz kılarken önümüzden insanlar geçiyor, bu durumda ne yapmak gerekir?
Cevap: Hanefilere göre Mescid-i Haram’da namaz kılan kişi önünden geçene engel olmaz. Çünkü Allah Resulü (s.a.v.) Mescid-i Haram’da Benû Sehm kapısı tarafında namaz kılarken insanlar önünden gelip geçiyordu. Onunla insanlar arasında da sütre yoktu.[1] Bu durum, tavaf eden kişilere haml edilir. Zira tavaf da namaz gibidir. Bu yüzden önünden geçilen kişi namaz kılanlardan oluşan safların arkasında ki kişi gibidir.[2]

[1] Ebu Davud, II, 518.
[2] Muhammed Emin İbn Abidin, Reddü’l-Muhtar, I, 427.

Fotoğraf caiz midir?

admin — Sat, 30 May 2009 14:58:48 +0000

Soru: Fotoğraf caiz midir?
Cevap: Alimler, fotoğrafın hükmünde ihtilaf etmişlerdir. Konu ile alakalı ilk müstakil risaleyi[1] kaleme alan Muhammed Bahît el-Mutîî fotoğrafın, canlıların resimlerini çizmekten farklı olduğunu söylemiştir. Ona göre fotoğraf belli cihazlarla cismin gölgesini tesbit etmekten ibarettir. Bir şeyin gölgesini tesbit etmek heykel yapmak olmadığı gibi resim çizmek gibi de değildir. Fotoğraf, aynanın ya da suyun önünde durulduğunda suretin bu cisimlerde görünmesi gibidir. Fotoğrafın caiz olduğunu söyleyenlere göre fotoğrafın haram olan resimlere kıyas edilmesi de batıldır. Çünkü aralarında kıyas işlemi yapılacak iki meselenin illetlerinin müşterek olması kıyasın şartlarındandır. Fakat canlı resimlerini çizmek ya da heykel yapmakla fotoğraf çekmenin illetleri müşterek değildir. Resimlerin haram olmasının illeti putçuluk korkusu ve Allah Teala’nın yaratmasına benzetmekten sakınmaktır. Bu gün herkes bilmektedir ki fotoğraf çeken kişi, ne bir şey yaratıyor, ne icad ediyor, ne yaratmayı düşünüyor, ne de yoktan bir şey var ettiğini zannediyor. Bunu fotoğrafçı bildiği gibi alim cahil, ümmi, kültürlü, köylü şehirli de biliyor.[2] Fotoğrafın caiz olduğunu söyleyenler onu çizilen resimden tam olarak ayırt edememişlerdir. Bu yüzden fotoğrafın her türüne caiz demek yerine kimlik kartı, pasaport gibi evraklarda kullanılan ve insan vücudunu tam olarak yansıtmayan türlerine cevaz vermek daha doğrudur.

[1] Muhammed Bahît el-Mutîî, el-Cevabu’ş-Şafi fî İbahati’t-Tasvîri’l-Futuğrafî (Ahkamu’tasvîr içerisinde), s. 83-111.
[2] Muhammed el-Habeş, Ahkamu’tasvîr fi’l-Fıkhı’l-İslami, s. 62.

Cuma Hutbesi Türkçe okunur mu?

admin — Sat, 30 May 2009 14:57:37 +0000

Soru: Cuma Hutbesinin Türkçe okunmayacağını söyleyenler var, bu doğru mudur?
Cevap: Alimler hutbenin cumanın şartı olduğu noktasında icma etmişlerdir. Fakat Arapça okunup okunmaması noktasında ihtilaf etmişlerdir. Çoğunluk, cemaat Arapçayı bilmese dahi hutbenin Arapça olmasını şart koşmuştur. Görüşlerini, hutbenin farz bir ibadet olduğu bu yüzden de namazdaki teşehhüt ve iftitah tekbiri gibi Arapça olarak irat edilmesi gerektiği üzerine bina etmişlerdir. Ayrıca Allah Resulü sallallahu aleyhi ve sellem de hutbelerini Arapça irat etmiştir.Ebu Hanife’ye göre ise, hatib Arapça bilse dahi, hutbeyi Türkçe ya da başka bir dilde okuyabilir.[1] Ancak bu şekilde, insanlar hutbeden istifade edebilirler. Allah Teala da “Biz her peygamberi, ancak kendi kavminin diliyle gönderdik ki, onlara (Allah’ın emirlerini) iyice açıklasın.”[2] Bir millete Allah’ın emirleri ancak onların dilleriyle konuşulursa iletilebilir. Buna göre Ebu Hanife’nin görüşü ile amel edip hutbenin vaaz bölümünü Türkçe irat etmek Cuma’nın sıhhatine engel olmadığı gibi, hutbenin gayesine de uygundur.

[1] Ahmed b. Hacer Âl Bûtamî, el-Cumua ve Mekanetüha fi’d-Din, s. 127; Halit Abdulkadir, Fıkhu’l-Ekalliyyati’l-Müslime, s. 274; el-Mevsuatu’l-Fıkhiyye, “Hutbe”, XIX, 180.
[2] İbrahim(14): 4.

Nişanlı bay bayan bir arada kalabilir mi?

admin — Sat, 30 May 2009 14:56:18 +0000

Soru: Nişanlı bay bayan bir arada kalabilir ve konuşabilirler mi?
Cevap: Erkek nişanlısı ile gerek ona bakmak, gerekse de başka bir amaç için onunla baş başa bir araya gelemez. Konu ile alakalı olan hadis-i şerif[1] sadece bakmaya müsaade ettiğinden baş başa kalmak gibi diğer durumlar haram olarak devam eder.[2] Çünkü Allah Resulü sallallahu aleyhi ve selem “Bir erkek, kadınla yalnız olarak bir araya gelirse mutlaka üçüncüleri şeytan olur.”[3] buyurmuştur. Nişanlı çiftler, nikahları yapılıncaya kadar birbirlerine yabancıdırlar. Dolayısıyla nikahlı çiftler gibi ailevi konuşmalar yapamazlar.

[1] Muğire b. Şu’be bir kadınla nişanlandığını söylediğinde Allah Resulü sallallahu aleyhi ve sellem kendisine “Ona baktın mı?” diye sormuş, “Hayır” deyince, “Ona bak! Zira bakmak aranızdaki sevginin devam etmesi için daha doğru olur.” buyurmuştur. Ahmed b. Hanbel, Müsned, VI, 18335.
[2] el-Mevsuatu’l-Fıkhiyye, “Hıtbe”, XIX, 201.
[3] Tirmizi, Fiten, H. no: 2091

Nişan ve hükmü nedir?

admin — Sat, 30 May 2009 14:52:06 +0000

Soru: Nişan ve hükmü nedir?
Cevap: Nişan nikahın mukaddimesidir. Evlenmeyi düşünen eşler arasında gerçekleşen bir sözleşmedir. Fakat nikahın şartı değildir. Çünkü nişan olmadan da nikah sahih olmaktadır. Bu yüzden nikahtan doğan sonuçlar onun için söz konusu olmaz. Fakihlerin çoğunluğuna göre evlenecek çiftlerin nişan yapması mubahtır.[1]

[1] el-Mevsuatu’l-Fıkhiyye, “Hıtbe”, XIX, 190.

İslam’a göre oy kullanmanın hükmü nedir?

admin — Sun, 31 May 2009 00:50:41 +0000

Soru: Almanya’da yaşıyorum. Burada Müslümanlar fırka fırka bölünmüş, birbirlerine selam bile vermeyenleri var. Bir kısmı günümüzdeki seçim sistemi ile devlet başkanı seçmeyi şirk görüyor. Oy verenlere de müşrik diyorlar. İslam’a göre oy kullanmanın hükmü nedir, bu konuda bizi kaynakları ile aydınlatırsanız çok büyük bir fitneyi inşaallah ortadan kaldırmış olacaksınız.
Cevap: Hakkında nass, icma, kıyas, istihsan bulunmayan konularda insanların maslahatı varsa müçtehidin bunu temin edecek şekilde hüküm vermesi caizdir.[1] Buna maslahat-ı mürsele denir. Hz. Ebu Bekir zamanında Kur’an-ı Kerim’in tek mushafta bir araya getirilmesinin arka planında maslahat vardır.Devletin başında bir başkan olması insanların maslahatınadır. Başkanın nasıl seçilecek olması ayet ya da hadisle tayin edilmediğinden içtihatla tesbit edilmelidir. Nitekim Hz. Ebu Bekir, Ömer ve Osman radiyallahu anhumun halife seçilmelerinde farklı usuller tercih edilmiştir. Halifelerin seçiminde farklı usullerin kullanılması Kur’an-ı Kerim ve Sünnet’e aykırı olmayan sistemlerin insanların maslahatı söz konusu olduğunda esas alınabileceğini gösterir. Müslümanlar, gayr-i müslimlerden devlet başkanının seçimi dahil, herhangi bir teoriyi ya da pratik çözümü nassa veya şer’i bir kaideye aykırı olmama şartıyla alabilirler. Nitekim Allah Resulü “Ahzab Savaşında” İranlılar’a ait savaş tarzı olan “hendek kazma” fikrini kabul etmiş,[2] Bedir’de esir alınan müşriklerin okuma yazma bilenlerinden -şirk üzere olmalarına rağmen- müslümanların çocuklarına okuma ve yazmayı öğretmelerini istemiştir. Günümüzdeki seçim sisteminin batılılar tarafından da kullanılması ya da mevcut haliyle onlar tarafından geliştirilmiş olması meşruiyetine bir zarar vermez. Çünkü devlet başkanının seçilmesi anarşi gibi cemiyeti rahatsız eden zararların ortadan kaldırılmasını temin eder. Bu ise, “zararın giderilmesi vaciptir./ed-darar-u yüzalu”[3] kaidesinin ve ümmetin maslahatının bir gereğidir.Müslümanların kanunları yapacak güç ya da çoğunlukta olmadıkları toplumlarda da maslahatları gereği devlet başkanı seçimine katılmaları gerekir. Hatta Müslümanlar, haklarını savunacağına, eza ve sıkıntıyı onlardan gidereceğine dair kesin bir vaatte bulunan bir gayri müslime dahi oy verebilirler. Nitekim Allah Resulü sallallahu aleyhi ve sellem Taif’ten Mekke’ye dönerken müşrik olmasına rağmen Mutim b. Adi’nin korumasını talep etmiş ve Mekke’ye Onun himayesinde girmiştir.[4] Bu durum Müslümanların kendileri tarafından belirlenmeyen kanunlardan istifade edebileceklerini göstermektedir.[5]Devlet başkanını seçerken dikkate alınması gereken hususlar özellikle de oy vermek bir çok açıdan “şahadet” sistemine benzer. Bu yüzdendir ki ergenlik, akıl, hürriyet, İslam, adalet gibi şahitte bulunması gereken şartlar, seçilecek kişide de bulunmalıdır. “İçinizden (şahitliklerine güvendiğiniz.)[6] iki adil kimseyi şahit tutun.”[7]Kim şahitlik hususunda yeterli olmayan kişiye, yeterli diye şahitlik ederse yalan yere şahitlik etmiş gibi büyük günaha irtikab etmiş kabul edilir. Kur’an-ı Kerim yalan yere şahitliği Allah’a şirk koşmak ile birlikte zikretmiştir: “Artık putlara tapma pisliğinden kaçının, yalan sözden kaçının.”[8] Böylesi kimseler lehinde oy kullanmak da bu cümledendir.İnsanların oy vermekten sakınmaları, şahitlik etmekten yüz çevirmelerine benzer. Allah Teala “şahitler çağırıldıkları vakit (gelmekten) kaçınmasınlar.”, “şahitliği gizlemeyin. Kim şahitliği gizlerse şüphesiz onun kalbi günahkardır.”[9] buyurmaktadır. Buna göre oy vermekten sakınan kişiler ehliyetsiz kişilerin seçilip idareci olmalarına sebep olduklarından günahkar olurlar.

[1] Abdulkerim Zeydan, el-Medhal, s. 170.
[2] Ayrıntı için bkz. Yusuf el-Karadavi, el-Fetâvâ el-Muasıra, II, 643.
[3] Ahmed ez-Zerkâ, Şerhu’l-Kavaidi’l-Fıkhıyye, s. 179.
[4] İbn Sa’d, Et-Tabakâtu’l-Kübra, I, 212.
[5] Bkz. Halit Abdulkadir, Fıkhu’l-Ekalliyyati’l-Müslime, s. 619.
[6] Bakara(2): 282.
[7] Talak(65): 2.
[8] Hac(22): 30.
[9] Bakara: (2): 282-3.

Dövme yaptırmak ve bundan para kazanmak caiz midir?

admin — Sat, 30 May 2009 14:47:49 +0000

Soru: Dövme yaptırmak ve bundan para kazanmak caiz midir?
Cevap: İslam, Allah Teala’nın yarattığı şekli değiştirecek şekilde insan vucudunda değişiklik yapılmasını şiddetle yasaklamıştır. Dövme (veşm) yaptırmak da fıtrata yönelik bir değiştirmedir. Bu yüzden Allah Resulü sallallahu aleyhi ve sellem dövme yapana da yaptırana da lanet etmiştir.[1] Fakihlerin çoğunluğu dövmenin haram olduğuna hükmetmiştir.[2] Bazı Maliki ve Şafii fakihlere göre ise, dövme büyük günahlardandır.[3] Fukaha dövme yapılan yerde kan toplandığından dolayı dövmenin necis olduğunda ittifak etmiştir. Hanefilere göre dövmenin hükmü necis bir şeyle boya yapmak gibidir. Su ile temizlenir. Yıkandıktan sonra bedende izinin kalması namaza engel olmaz.[4] Dövme haram olduğundan, ondan para kazanmak da haramdır.[5]

[1] Buhari, Libâs, 85; Müslim, Libâs, 119.
[2] İbn Abidin, Reddu’l-Muhtar, V, 139; El-Buhûtî, Keşşafu’l-Kına’, I, 81; İbn Hacer, Fethu’l-Bâri, X, 306.
[3] İbn Hacer, ez-Zevacir, I, 142.
[4] El-Mevsuatu’l-Fıkhıyye, “veşm”, XXXXIII, 158.
[5] İbn Abidin, Reddu’l-Muhtar, V, 272.

Bir kamu kuruluşunun pencerelerini yaptırdım, zekat hesabımdan düşebilir miyim?

admin — Sat, 30 May 2009 14:46:08 +0000

Soru: Bir kamu kuruluşunun pencerelerini yaptırdım, zekat hesabımdan düşebilir miyim?
Cevap: Kur’an-ı Kerim nisab miktarı mala ulaşanlara “zekat vermelerini”[1] emretmektedir. Ayette geçen “âtû/verin” emir fiili “temlik/mülkiyeti devretme”yi gerektirir. Eğer kişi zekat parası ile temlik de bulunmaz, mescid, köprü, şadırvan inşa eder ya da birini hacca gönderir veya bir ölüyü kefenlerse zekat vermiş olmaz.[2] Ayrıca zekatın kimlere verileceğini bildiren ayetin başında hasr edatı olan “innema” vardır. Buna göre zekatın ayette belirtilen yerler dışında sarf edilmesi caiz değildir. Ayet şu şekildedir: “Sadakalar (zekatlar), Allah’tan bir farz olarak ancak fakirler, düşkünler, zekat toplayan memurlar, kalpleri İslam’a ısındırılacak olanlarla (hürriyetine kavuşturulacak) köleler, borçlular, Allah yolunda cihad edenler ve yolda kalmış yolcular içindir.”[3] Kamu kuruluşu “temlik”e ehil olmadığından ve zekat verilebilecek zümre arasında yer almadığından yapılan masraf zekattan düşülemez. Ayrıca zekat Allah hakkıdır. Bu yüzden kişinin şahıs ya da kurumdan alacağını düşürmek ya da almak gibi şahsi işleri için kullanılmaz.

[1] Bakara(2): 43.
[2] Ali el-Kâri, Feth-u Babi’l-İnaye, I, 536.
[3] Tevbe(9): 60.

Zekatımla muhtaç bir akrabamın bakkal borcunu ödeyebilir miyim?

admin — Sat, 30 May 2009 14:43:56 +0000

Soru: Muhtaç, borçlu ve ailesine bakmayan bir akrabam var. Zekat için ayırdığım para ile bunun bakkal borcunu ödeyebilir miyim?
Cevap: Zekat parası muhtaç kişinin rızası ile bakkala ödenirse caizdir.[1] Bu durumda bakkal parayı kendisine borcu olan muhtaç kişi adına almış olur.

[1] Bkz. Ali el-Kâri, Feth-u Babi’l-İnaye, I, 536.

Kız çocukları okumalı mıdır? Kadından devlet başkanı olur mu?

admin — Sat, 30 May 2009 14:41:35 +0000

Soru: Kız çocukları okumalı mıdır, okuyanların bilgisine itibar edilir mi? Kadından devlet başkanı olur mu?
Cevap: İslam, kadına ailevi ve ictimai alanda ciddi roller yüklemiş, hiçbir kültürde olmadığı kadar onu yüceltmiştir. Allah Resulü sallallahu aleyhi ve sellem bu rollerin pekiştirilmesi için belli günlerde erkeklerden ayrı olarak onları dini konularda bilgilendirme gayreti içerisinde olmuştur. Ayrıca öğrenmeleri noktasında da cesaretlendirmiştir. Konu ile alakalı Ümmu Kesir binti Yezid el-Ensarî şöyle demektedir: “Ben ve kız kardeşim Allah Resulü’nün huzuruna çıktık. Ben, ‘Kız kardeşim size bir şey sormak istiyor fakat utanıyor.’ dedim. Allah Resulü ‘Sorsun. Zira ilim öğrenmek farzdır.’ buyurdu.[1] Allah Resulü’nün sallallahu aleyhi ve sellem irşadı neticesinde kadın sahabiler eğitimde önemli merhaleler kat etmişlerdir. Hz. Aişe “Ensar kadınları ne güzel hanımlardır; haya dinde fakih olmalarına engel olmadı.”[2] demektedir. Onlar, kadınların özel halleri dahil her konuyu sorup öğrenmiş ve ilgili şahıslara da öğretmişlerdir. Efendimiz, kadınların bilgilerinin kaynak değeri noktasında İslam geleneğinin ilk kadın öğretmenlerinden Hz. Aişe’yi kastederek şöyle buyurmuştur: ‘Dininizin üçte ikisini bu Humeyra’dan alınız.’ Allah Resulü sallallahu aleyhi ve sellem, Hudeybiye Anlaşması’nın ağır şartlarının kabulü sonrasında sahabe arasında oluşan moral çöküntüsünün giderilmesi sürecinde Umm-ü Seleme’nin sunduğu teklifi dikkate almaktan imtina etmemiştir. Umm-ü Süleym, Umm-ü Atiyye, Umm-ü Haram, Umm-ü Derda, Fatıma binti Kays gibi kadın sahabiler dini hükümlere referans olan hadisleri Allah Resulü’nden sallallahu aleyhi ve sellem rivayet etmişler, İslam bilginleri de onların nakillerini dikkate alarak içtihatta bulunmuşlardır. Geleneğimizdeki bu tablo göstermektedir ki Müslüman kadın, cinsiyet ayrımına tabi tutulmadan okumuş ve mahremiyetini ihlal etmeyen alanlarda da görev almıştır. Ne var ki kadınlar kendilerine özel bazı durumlardan dolayı erkeklerden farklı bir konumda değerlendirilmişlerdir. Bu çerçevede kadınların tahsil ve iş hayatlarında mekansal ve şekilsel farklılıklar önemli bir yer tutmuş, erkeklerden ayrı mekanlarda okumuşlardır. Kadınlar okurken mutlaka bu noktaya dikkat etmelidir. Tirmizi’nin sahih olduğunu belirttiği hadis-i şerife göre Allah Resulü’ne sallallahu aleyhi ve sellem İran halkının Kisra’nın kızını başlarına hükümdar olarak atadıkları haberi ulaştığında şöyle buyurmuştur: “İşlerini kadına teslim eden bir millet kurtulamaz.”[3] Bu hadis kadının devlet başkanı olamayacağını açıkça belirtmektedir.

[1] İbn Hacer, el-İsabe fî Temyizi’s-Sahabe, IV, 487.
[2] Müslim, Hayz, 500; Ebu Davud, Taharet, 270.
[3] Buhari, Meğazi, 4703; Fiten, 6570; Tirmizi, Fiten, 2188; Nesai, Adabu’l-Kudat, 5293; Ahmed, Müsned, H. No: 19507.

Kadınların bir daha çocuk yapamayacak şekilde tedavi görmeleri caiz midir?

admin — Sat, 30 May 2009 14:35:52 +0000

Soru: Kadınların bir daha çocuk yapamayacak şekilde tedavi görmeleri caiz midir?
Cevap: Evlilikte asıl olan insan neslinin devam etmesidir. Bu yüzden evlenecek kişilerin çocuk yapabilecek kadınları nikahlamaları müstehabdır. Çünkü evliliğin en önemli hedeflerinden birisi çocuk sahibi olmaktır. Nitekim ayeti kerime de, evlenmeyi nesil sahibi olmakla bir bütün olarak ifade etmektedir: “Ey insanlar! Sizi bir tek nefisten yaratan ve ondan da eşini yaratan; ikisinden bir çok erkek ve kadın (meydana getirip) yayan Rabbinize karşı gelmekten sakının.”[1] Evliliğin bu yönüne dikkat çeken fakihler, kadınların bir daha çocuk yapamayacak şekilde tedavi görmelerinin haram olduğuna hükmetmişlerdir. Bu durum yaratılışa müdahale etmektir. Ayrıca kız çocuklarının diri diri toprağa gömülmesine de benzetilmektedir.[2] Ancak kadının hamileliği ile çocuğuna tehlikeli bir hastalığın geçmesi durumu istisnadır. Çünkü zararın giderilmesi faydanın temininden daha önceliklidir. Ayrıca iki zarar söz konusu olduğunda daha hafif olanı tercih edilir. Bu durumdaki kadınlar Allah Teala’nın kısır bırakmayı dilediği kimseler gibidirler: “O çocukları erkekler, dişiler olmak üzere çift verir, dilediği kimseyi de kısır yapar. Şüphesiz O her şeyi hakkıyla bilendir.”[3]

[1] Nisâ(4): 1.
[2] İbn Kudame, el-Muğni, VII, 816; Zuhayli, el-Fıkhu’l-İslami ve Edilletuhu, IV, 2648.
[3] Şûrâ(42): 50.

Tüp bebek caiz midir?

admin — Sat, 30 May 2009 14:33:50 +0000

Soru: Tüp bebek caiz midir?
Cevap: Tüp bebek, kocanın sperminin eşine verilmesi ile olursa caizdir. Bu tür bir döllenmenin hiçbir sakıncası olmadığı gibi cinsel birleşmeye engel olacak durumlarda da mendup kabul edilir. Eğer sperm kadına aralarında evlilik bağı bulunmayan bir erkekten alınıp da verilirse, bu haram olur. Zira bu durum, aralarında evlilik ilişkisi olmayan çiftlerden erkeğin spermini alıp kadının rahmine koymak olur ki zina kategorisinde değerlendirilir.[1]

[1] Zuhayli, el-Fıkhu’l-İslami, IV, 2649.

Kişiye öldükten sonra telkin yapılabilir mi?

admin — Sat, 30 May 2009 14:30:01 +0000

Soru: Kişiye öldükten sonra telkin yapılabilir mi?
Cevap: Kişiye öldükten sonra telkin yapılması noktasında fakihler ihtilaf etmişlerdir. Malikiler, Şafiîlerin bir bölümü ve Hanefilerden İmam Zeylai ölüye telkin yapılabileceğini söylemiştir. Telkinin caiz olduğunu söyleyenler “ölülerinize lailahe illlellah’ı hatırlatınız/telkin ediniz.”[1] hadis-i şerifinde geçen “mevtaküm/ölüleriniz” kelimesinin “hakiki” anlamda olduğunu[2] ifade etmişler, fakat bunun ruhsat olarak kabul edilmesinin daha doğru olacağını da belirtmişlerdir. Şelebi hadisin zahirini alıp, ölüye telkinin yapılacağını söyleyen görüşün ehl-i sünnete, yapılamayacağını savunanın ise mutezileye nispet edildiğini nakletmiştir.[3] Hadiste geçen “mevtaküm/ölüleriniz” kelimesinin “mecazi” anlamda olduğunu söyleyen çoğunluğa göre ise hadis ölülere değil, ölmek üzere olanlara telkinde bulunmayı ifade etmektedir.[4] Bu grupta yer alanlar ölüye telkin yapılmayacağını[5] belirtmişlerdir.Allah Resulü’nün sallallahu aleyhi ve sellem, defnedilen kişilerin başında bir müddet durup “Kardeşiniz için Allah’tan istiğfarda bulunun, sözünü teyit etmesini isteyin. Zira şu an o sorgulanmaktadır.”[6] buyurması, Amr b. As’ın, sevenlerinden, defnedildikten sonra bir devenin boğazlanıp etinin dağıtılmasına kadar geçecek bir süre kabri başında beklemelerini istemesi, ulemanın talebelerine kendilerine telkin yapmalarını vasiyet etmeleri[7] ilgili hadisle değerlendirildiğinde ölen kişiye telkin de bulunmanın meşru; telkin yapmanın, yapmamaktan daha uygun olduğunu söylemek de en doğru yaklaşım olacaktır.

[1] Müslim, Cenâiz, 916.
[2] Tahtâvî, Haşiye âlâ Meraki’l-Felah, s. 459.
[3] Şelebi, Tebyinu’l-Hakâik (haşiye), I, 561.
[4] Tahtâvî, Haşiye âlâ Meraki’l-Felah, s. 459.
[5] el-Mevsuatu’l-Fıkhıyye, “telkîn”, XIII, 297.
[6] Ebû Davud, Cenaiz, 3221; Müstedrek, Cenaiz, 1372.
[7] Şelebi, Tebyinu’l-Hakâik (haşiye), I, 561
21: Tüp bebek caiz midir?

Cihat nedir? Cihat yapmak için kurum ya da kuruluşlardan izin almak gerekir mi?

admin — Sat, 30 May 2009 14:28:31 +0000

Soru: Cihat nedir? Gayr-i Müslimler tarafından ezilen Müslümanlara yardımcı olmak da cihat bağlamın da değerlendirilir mi? Cihat yapmak için kurum ya da kuruluşlardan izin almak gerekir mi?
Cevap: Kişinin İslam karşıtlarına karşı eli ve diliyle bütün gücünü ortaya koymasından ibaret olan cihat, canla olduğu gibi insanları İslam’a çağırma, batıla karşı Hakk’ı ortaya koyma, şüpheyi izale etme, Müslümanların menfaatine olacak şekilde görüş beyan etme şeklinde de olur. İslam’da ilk olarak, tebliğ, insanlara ahireti hatırlatma, kafirlerin ezalarına karşı sabrı telkin etme, müşriklerden yüz çevirme emredilmiştir. Nitekim Allah Teala “Sen şimdi güzel bir şekilde müsamaha ile muamele et.”[1], “Ey Muhammed! Rabbinin yoluna, hikmetle, güzel öğütle çağır ve onlarla en güzel şekilde mücadele et.”[2] buyurmuştur. Allah yolunda savaşmak şeklinde icra edilen cihada ise, hicretin ikinci yılında müsaade edilmiştir: “Kendilerine savaş açılan Müslümanlara, zülme uğramaları sebebiyle cihat için izin verildi.”[3] Bu durum ve fiili cihadın “li gayrih-i hasen” olması savaş dışındaki yöntemleri öncelikli kılmıştır. Cihat, fukahanın çoğunluğuna göre “farz-ı kifaye”dir. Yani onu icra eden bir ordu varsa, sorumluluk diğer insanlardan düşer. Fakat kişi, düşmanla karşı karşıya gelen bir ordunun içerisinde yer alır, düşman ansızın bulunduğu bölgeye saldırır veya devlet başkanı tarafından savaşa çağrılırsa bu durumda özrü olmayan herkese cihat “farz-ı ayn” olur. İslam karşıtları tarafından baskı gören, işkenceye maruz kalan Müslümanları kurtarmak için mücadele içerisinde olmak da cihat kapsamında değerlendirilmiştir. Nitekim “Size ne oluyor da, Allah yolunda ve, ‘Ey Rabbimiz! Bizleri halkı zalim olan şu memleketten çıkar, katından bize bir dost ver, bize katından bir yardımcı ver’ diye yalvarıp duran zayıf ve zavallı erkekler, kadınlar ve çocukların uğrunda savaşa çıkmıyorsunuz?”[4] mealine gelen ayet müstazaf müminleri onlara acı çektiren, dinlerinden dönmeleri için onlara işkence eden müşriklerin ellerinden kurtarmaya çağırmaktadır. Kurtubî ilgili ayeti tefsir ederken, “Allah Teala cihadı, dinini yüceltmek ve ezilen müminleri kurtarmak hususunda gerekli şartları taşıyanlara vacip kıldı.” demektedir.[5]Kişi cihat yapabilmek için müslüman olan anne babasından ya da biri kafirse diğerinden izin almalıdır. Çünkü fert bazında bakıldığında anne babaya bakmak cihattan daha önceliklidir. Zira cihat “farz-ı kifaye”dir. Anne babaya bakmak ise “farz-ı ayn”dır. Bu yüzdendir ki İbn Abbas “Rumlara karşı savaşacağıma dair adakta bulundum. Fakat anne-babam bana engel oluyor.” diyen adama şöyle karşılık vermiştir: “Ebeveyninin sözünü dinle! Şüphesiz Rumlar senden başka kendileri ile savaşacak kişiyi bulurlar.” Bunun benzeri Hz. Ömer ve Hz. Osman’dan da rivayet edilmiş, Evzai ve Sevri başta olmak üzere bir çok alim de bu görüşle amel etmiştir.[6] Aynı şekilde hemen ödenmesi gereken borcu olan kimsede cihada gidemez. Bu hususta fakihler ittifak etmişlerdir. Fakat borcu ileri bir tarihte olan kişi ödeme yapacağı tarihten önce döneceğini biliyorsa alacaklısından izin almadan cihada çıkabilir. Fakat borcunu ödemek için gitmeyip beklemesi daha doğrudur.[7] Ayrıca, cihat ameliyesi, İslam toplumunda muhtemel bir başı bozukluğa ve anarşiye sebep olmaması için devlet başkanının izin ve idaresi doğrultusunda icra edilmelidir.

[1] Hicr(15): 85.
[2] Nahl(16): 125.
[3] Hac(22): 39.
[4] Nisâ(4): 75.
[5] Kurtubî, el-Cami’ li Ahkami’l-Kur’an, VI, 180.
[6] İbn Abidin, Reddu’l-Muhtar, III, 220.
[7] İbn Abidin, Reddu’l-Muhtar, III, 221.

Gebeliği önlemek için kullanılan spiral dinen caiz midir?

admin — Sat, 30 May 2009 14:25:00 +0000

Soru: Gebeliği önlemek için kullanılan spiral dinen caiz midir?
Cevap: Eşler karşılıklı rıza ile gebeliği önleyici tedbirler alabilirler. Bunun eski ve yeni bir çok yöntemi vardır. Yöntemlerin bir kısmı kadının hamile kalmasını engellerken bir kısmı da yumurtayı dışarı atmaktadır. Kadının hamile kalmasını engelleyen yöntemler içerisinde en yaygını ve ilk dönem Müslümanları tarafından da uygulanmış olanı azildir. Erkeğin cinsel ilişki sırasında sipermini dışarı akıtmasından ibaret olan azil, meşru kabul edilmiş ve Allah Resulü tarafından da yasaklanmamıştır.[1] Döllenmiş hücreyi dışarı atan yöntemler ise gebeliği önleyen azilden farklıdır. Zira bu yöntemlerde engelleme değil, cenini imha vardır. Bu yüzden fakihler tarafından çocuk düşürme başlığı altında değerlendirilmişlerdir. Gebeliği önleyici olarak bilinen fakat zaman zaman bunu engelleyemeyen, anne karnında oluşan cenini imha edip dışarı atma şeklinde fonksiyon icra eden spiral ise bu cihetle gebeliği önlemekten ziyade çocuk düşürmeye benzemektedir. Buna göre azil yapmak ya prezervatif kullanmak gibi yöntemlerle gebeliği önlemek caiz, üreyen hücreleri imha eden spiral gibi unsurları kullanmak ise caiz değildir

[1] Buhârî, Nikâh: 96; Müslim, Nikâh: 125-138.