İnsan fıtratı gereği örtünmeyi vazgeçilmez bir ihtiyaç olarak görür. Nitekim Hz. Adem (a.s.) ve Hz. Havva şeytana kanıp ağaçtan tattıklarında avret yerleri görünmüş ve hemen üzerlerini cennet yapraklarıyla örtme çabası içerisine girmişlerdi.[1]

İnsan fıtratıyla tam olarak örtüşen ve ona tercüman olan Kur’an-ı Kerîm’in[2] yücelerden gelişi nûzul, inzal ve tenzîl gibi kavramlarla ifade edilmiştir. Bu durum vahyin Allah Resulü (sallallahu aleyhi ve sellem) tarafından olduğu gibi alınıp korunduğuna ve muhataplarınca da bu şekilde algılanması gerektiğine dikkat çekmektedir. İslam’a göre giyinmenin yüceliğine, insanı yüceltici özelliğine ve insanın ancak onunla göklerin kararına muktedi bir kul olacağına atıfta bulunmak ve bütün bunların fıtratla ilişkisini ortaya koymak için örtünme de Kurân-ı Kerîm’de “inzâl” (indirmek) kelimesiyle zikredilmiştir: “Ey adem oğulları! Size avret yerlerinizi örtecek giysi ve süslenecek elbise verdik(indirdik).”[3]

Süslenecek elbiseye dair fasl edici hükmü indiren Yüce Allah, Müslümanlara namaza giderken zinetlerini takınmalarını güzel ve temiz elbiselerini giymelerini de emretmektedir.[4]

İnzâl kavramının anlam örgüsü ve insan kalbini hakimiyet altına alıcı yönü örtünün esasta (detayda örf dikkate alınabilir) tarihî ve yerel unsurlarla sentez kabul etmediğini göstermektedir. Buna göre örtü Allah Resulü (sallallahu aleyhi ve sellem) tarafından açıklandığı şekilde kadın ve erkekte ayrı olmalı ve fıtratı bozacak şekillerde tezahür etmemelidir. Çünkü şeytanın insanı saptırma yöntemlerinden biri de yaratılışı değiştirmekle gerçekleşen örtünme ve süslenme şekillerinde kendini göstermektedir. Kim böyle bir meyil içerisinde olursa şeytanın dediğini yapmış kabul edilir: “Onlara emredeceğim, Allah’ın yarattığını (fıtratı) değiştirecekler.”[5]

Allah Resulü’nün (sallallahu aleyhi ve sellem) fıtratı değiştirmek bağlamında değerlendirdiği ameliyelerden birisi de saç ekletmek ya da peruk takmaktır.

Çeşitli nedenlerden dolayı tabiî ya da peruk gibi sun’î saçlarla yapılan[6] saça saç ya da başka şeyleri eklemeye “vasl-ı şa’r” denir.[7]

Saç ekletmeyi fıtrata müdahale bağlamında değerlendiren Allah Resulü (sallallahu aleyhi ve sellem), “Yüce Allah saç ekleyene de ekletene de lanet etsin.” buyurmuştur.[8] Kadının saçlarının hastalıktan dolayı dökülmesi de lanet hükmünü değiştirmez. Nitekim Ensar’dan evlenen bir kızın hastalıktan dolayı saçları döküldüğünde yakın çevresi saçlarına saç eklemek isteğini Allah Resulü’ne (sallallahu aleyhi ve sellem) arz edince Efendimiz bir önceki hadisteki ifadeleri tekrar ederek müsaade etmediğini bildirmiştir.[9]

Hadislerde Allah Resulü’nün (sallallahu aleyhi ve sellem) saç ekleme işini yapan (el-Vâsıle) ve yaptırana (el-Mustavsıle) lanet etmesi bu işlemin haram olduğuna delalet etmektedir. Zira mübah bir işi yapan kişiye lanet edilmez.[10]

Fakihler saça eklenecek unsurların hükmü noktasında ihtilaf etmişlerdir. Buna göre Hanefî, Şafî ve Hanbelilere göre kişinin başına insana ait olan saçı eklemesi haramdır.[11] Hanefî fakihlerden Kâsânî kadının kendinden başka bir insana ait olan saçı başına eklemesini (tahrimen) mekruh olarak değerlendirmiştir.[12] Her nekadar Kâsânî farklı görüş belirtse de Hanefilerce tercih edilen fetva bu durumun haram olduğu yönündedir.

İmam Malik ve İbn Cerîr et-Taberî eklenen unsurun cinsinde bir ayrıma gitmeden saç ekletmenin her şekliyle haram olduğunu belirtmektedir. Hanefilerinde içinde yer aldığı çoğunluk ise insan saçıyla diğer unsurları birbirinden ayırarak birincinin haram, hayvan kılı ve yününden olan unsurları eklemenin ise caiz olduğunu ifade etmektedir.[13] Nitekim Kâdı İyâz insan saçına benzemeyen renkli ipek lifleri ve benzeri unsurları başa bağlamada bir sakınca olmadığını bildirmektedir.[14] Bu durumun caiz görülmesinde insanların kolay bir şekilde yapma saçların yaratılıştan olmadığını anlaması ve bu yüzden aldatılma ihtimallerinin düşük olması etkili olmuştur.

Saça insan saçı eklemek gibi, saçla örtülen bütün bölgeyi kaplayan ve peruk (bârûke) olarak bilinen yapma saçları takmak da haramdır. Çünkü peruk saç olarak isimlendirildiğinden, saça saç eklemek anlamında değerlendirilir ve hadis-i şeriflerde lanetlenen uygulama kapsamına girer. Ayrıca peruk dışardan bakıldığında saç olarak göründüğünden aldatma sakıncası içermektedir.[15] Peruk ve benzeri unsurları baş örtüsü olarak kabul etmek ise doğru değildir. Zira Kur’an-ı Kerim’de tarif edilen baş örtüsünün[16] nasıl olduğu ve nelerden oluştuğu akıl ve örf tarafından bilinmektedir. Ayrıca peruk tabi saçtan daha fazla zinet ve güzel olma özelliğine sahiptir. Yine onda aldatma, taklit, israf, kadının cazibesini gösterme ve erkeği tahrik etme gibi haram olmayı tekit eden yönler vardır.[17]

Buna göre saça saç ekletme olarak değerlendirilen peruk, başa eklenen hayvan tüyü, ipek lifi gibi diğer unsurlardan farklıdır. Bu yüzden kadın peruğu gerek dışarıda gerekse de mahremlerinin yanında takamaz. Müslüman kadının dışarıda peruk takmasının haram olması ise onun hem saç ekletme olarak kabul edilmesi hem de baş açık olduğunda oluşan etkiyi aynı şekilde vermesinden dolayıdır.

Peruk takmak, dar ya da vücut hatlarını gösteren elbise giymekten farksızdır. O halde müslümanlar bu tür konuları nassları modernitenin buyurgan esaslarına göre yorumlayarak değil, toplumu nasslara uyacak ya da onlara özgürlük tanıyacak bir ortama kavuşturarak çözmelidirler.

İçerisinde fıkhî olduğu kadar siyasî, ictimaî ve akidevî boyutlar da barındıran örtünme meselesi sadece müslüman kadının sorunu olmaktan öte bir konumdadır. Bu yüzden müslümanca yaşama hassasiyeti olan herkes imkanı ölçüsünde sorunun çözümüne katkıda bulunmak zorundadır.

Dipnotlar:

[1] A’raf 7/22.ü

[2] Bkz. Müslim, İman 63; Şibbîr Osmanî, Fethu’l-Mulhim, I, 109.

[3] A’raf 7/26.

[4] A’raf 7/31.

[5] Nisâ 4/119.

[6] Karadâvî, Fetâvâ Muasıra, I, 427.

[7] İbn Hacer, Fethu’l-Bârî, I, 374.

[8] Buhârî, Libâs 81; Müslim, Libâs 33.

[9] Müslim, Libâs, 33.

[10] İbn Kudame, Muğnî, I, 93; Şevkânî, Neylu’l-Evtâr, VI, 191.

[11] Şeyh Nizâm, el-Fetâvâ’l-Hindiyye, V, 438; İbn Kudame, Muğnî, I, 93; Nevevî, Minhac, XIV, 103.

[12] Kâsânî, Bedâî’, V, 127.

[13] Bkz. Kâsânî, Bedâi’, V, 127; Şeyh Nizâm, el-Fetâvâ’l-Hindiyye, V, 438; Zeydan, el-Mufassal, III, 378; Zuhaylî, el-Fıkhu’l-İslamî, IV, 2681.

[14] Zeydan, el-Mufassal, III, 380.

[15] Zeydan, el-Mufassal, III, 380.

[16] Nur 24/31.

[17] Karadâvî, Fetâvâ Muasıra, I, 427.

Cevap: İslam, her şeyi yoktan var eden Allah Teala’ya tam bir teslimiyeti gerektirir. Teslim olanlar, var edeni değil, kendilerini sorgularlar. Yaratılan yaratana “niçin” diye soramaz. Sadece ilahi emirlerin hikmetlerini araştırır. Çünkü Allah Teala mutlak hüküm sahibidir. O, yaptıklarından dolayı sorgulanamaz. “Yaratmak da emretmek de O’na (1) mahsustur.” Mutlak anlamda sorgulama Allah Teala’ya aittir. O, insana yaptıgı ya da yapması gerekirken terk ettigi her şeyin hesabını sorar. Çünkü İnsan dünyaya imtihan için gelmiştir. Nasıl imtihanda soruların gizli kalması, gerekli kitap, makale ve notların okunması için gerekliyse; gaybi konuların izhar edilmemesi de ilahi emirlere ve yasaklara uyulması için zorunludur. Aksi durumda imtihan asıl maksadından uzaklaşmış olur. Bu durum tıpkı ögrencilerin hocaya, neden bize dönem başında imtihan sorularını vermiyorsunuz ya da neden bizi cevap hazırlamakla sorumlu tutuyorsunuz? şeklindeki itirazları gibi mantıksız olur.
Ulema felsefenin sorgulamacı şımarık aklına karşı, Kur’an’da anlatılanı anlatıldıgı gibi anlama anlayışı üzerine ibtina eden tefsir usulünü geliştirmiş ve ayetleri o çerçevede tefsir etmiştir.
Bunu yaparken ayetleri bütüncül okumaya; Kur’ani Kur’an’la tefsir etmeye özen göstermişlerdir.
Sorudaki “hidayet” ve “dalalet” ayetlerini, bahsi geçen usul çerçevesinde anlama gayreti içerisinde olanlar, Allah Teala’nın “hidayet” ve “dalalef’! insanların dilernesi ile yarattıgını idrak edeceklerdir. Bunun içindir ki, Kur’an birçok yerde “dalalen günahkarlara nispet etmektez, insanların dilemesin vurgu yapmaktadır: “Allah zalimleri saptırır.”(3)
“Dogrusu Allah kafirler toplulugunu hidayete erdirmez.”(4) Yine “Fir’avn kavmini saptırdı.”,(5)” “Samirı onları yoldan çıkardl.”(6) ayetleri de. “dalalet”in insanın dilernesi ile oldugunu desteklemektedir. Bu noktada Allah Teala’nın insanlara bir zorlaması söz konusu degildir. O insana dogru yolu gösterir, tercihi ise kendisine bırakır(7)  fakat “kullarının küfrüne de razı olmaz.”(8/)
İddia edildigi gibi Allah Teala insanlar için “dalalet”i yaratıp, iman etmelerine engel olursa, onlara kitaplar indirmesi ve peygamberler göndermesinin bir anlamı kalmaz.(9) Kul sapıtmak istemesine ragmen Allah onu korursa bu lütuf; eger fiili bütünüyle onun istegine bırakırsa bu adalet olur.
Soruda zikredilen ayetler ilahi adaleti desteklemektedir. Zira Cenab-ı Hakk “dalalet”ten söz eden ayetin devamında; “Verdigi misalle Allah  ancak fasıkları saptırır.” (10) buyurmaktadır. Buna göre sapıtma zorunlu bir ameliye degil, kişinin fıskından kaynaklanan bir durumdur. “Muttakiler”in hidayet üzere olmaları da böyledir. Nitekim “O (kitap) muttakiler için bir yol göstericidir.” buyurulmaktadır.”(11)

İnsanların “muttaki” ya da “fasık” olmaları kendi güç ve istekleri çerçevesinde gerçekleşmektedir. Nitekim “muttakiler”den bahseden ayette belirtilen “gayba inanır, namaz kılar ve kendilerine verdigimiz mallardan Allah yolunda harcarlar.” ile “fasıklar”dan söz eden ayetin devamında belirtilen “Allah’a kesin söz verdikten sonra sözlerinden dönerler. Allah’ın ziyaret edip hal ve hatırını sormasını istedigi kimseleri ziyaretten vazgeçerler, yeryüzünde fitne ve fesat çıkarırlar.”(12) ayetinde ifade edilen slfatların(13) hiçbirisi insanıngüç ve hürriyetini kapsamı dışında değildir. Dileyen bunlardan birin seçebileceği gibi terk de edebilir.İlk üçünü yapan “hidayet”i seçerek müttaki, son üçüyle amel edenler de “dalalet”i seçerek fasık olur.

“O diledigini saptırır, diledigini de dogru yola iletir.”(14) mealindeki ayet ‘âmm oldugundan ancak onu tahsis eden (sınırlandıran) diger ayetlerle anlaşılabilir. Nitekim söz konusu ayet “Onlar yoldan sapınca, Allah da kalplerini saptırmıştı.”(15) ayeti ile tahsis edilmektedir. Kalbin mühürlenmesi de böyledir: “Allah büyüklük taslayan her zorbanın kalbini mühürler.”(16) Görüldügü gibi “hidayet” ve “dalalet” kavramları cebri mütalaalara gerekçe teşkil etmekten uzaktır. Çünkü ayetler, Cebriyye’nin, kulu fiillerinde mecbur kabul eden ve onun kendine has güç ve iradesinin oldugunu inkar eden görüşünü reddetmektedir. Olacak her şeyi olmadan önce bilen Allah Teala, insanı dogruya ulaştıracak akılla ve mükellef olmasını gerektirecek donanımda yaratmıştır. Ona uyması için emir, sakınması için de yasaklar göndermiştir. Onu ezeli ilmi ile hakkında önceden bildiklerinden dolayı degil, gönderdigi emir veyasaklara uyup-uymaması açısından sorumlu tutar.(Fakat insanın ameli durumu hiçbir zaman Allah Teala’nın bilgisi ile çelişmez.) Dolayısıyla insanlar itaatkar ya da asi olmaları noktasında özgürdürler.

Buna göre hidayetin yollarını kapatmak ya da açmak akıllı varlık olan insanın dilemesi ile gerçekleşen bir durumdur.Dünya, sınıfı geçen ya da kalan ögrenciler gibi, isyankarla itaat eden kulların belirlendigi yerdir.

Dipnotlar:
1-A’raf(7): 54.
2-Fahruddın er-Razı, et-Tefsıru’I-Kebfr, ll, 129.
3-İbrahim(14): 27.
4-Maide(S): 67.
5-Tiihil(20): 79.
6-Tiihil(20):85.
7-İnsan(76): 3.
8-Zümer(39): 7.
9-er-Razl, ea.g.e., II, 128.
10Bakara(2): 26.
11-Bakara(2): 2.
12-Bakara(2): 27.
13-Bkz. Muhammed Tahir İbn Aşilr, et-Tehrır ve’t-Tenvır, I, 367. 14-Nahl(l6): 93
15-Saff(61): 5.
16- Mü’min(40): 35.

Cevap: Kur’an-ı Kerim kendisinde tenakuz olmayan yegane kitaptır. “Ona önünden de, ardından da batıl gelemez. O, hikmet sahibi çok övülen Allah’tan indirilmiştir.”l  Kur’an-ı Kerim Arap edebiyatının ve mantık kurallarının bütün inceliklerini muhtevi oldugundan bazı ayetlerin anlamı ancak geniş araştırmalar neticesinde tespit edilebilir. Fakat anlayanın eksik bilgisi ya da anlama melekesinin zayıf olması buna engel olur.Hz. Adem’in yaratılmasından bahseden ayetlerin anlaşılabilmeleri de derin bilginin yanı sıra Kur’an-ı Kerim’e bütüncül bakmayı da gerekli kılmaktadır. Allah Teala, Hz. Adem’i turab/toprak,2  tinlçamur3  ve selsal/(pişmiş) kuru balçıktan 4 yarattıgını bildirmektedir. Ayetlerde zikredilen üç kelimenin her biri, yaratılışın bir evresine tekabül etmektedir. Bu durum kişinin evim; “topraktan, çamurdan veya tuğladan bina edilmiştir.” demesinden farksızdır. Bu ifade de, evin inşaatında kullanılan malzemenin oluşum süreci ile ilgili bilgi verilmektedir. Evde kullanılan malzemenin cinsi topraktır. Toprak, tuğla olabilmek için kendinin bir çeşidi olan çamura dönüşmüştür.
Tuğla da çamurun bir çeşididir. Örnekte de görüldügü gibi topraktan tuğlaya doğru bir tekamül söz konudur. Bu durumda topragın evrelerinden herhangi birini esas alarak ev bazen topraktan bazen de tuğladan yapılmıştır demek yanlış olmadı gı gibi oluşum süreci ile alakalı nokta bilgi verdiginden hakimane bir izah olur. Aslı pamuk olan bir elbisenin oluşum sürecini anlatırken de, elbisenin; pamuk, iplik veya kumaştan yapıldıgını söylemek de tekamülün bir gereğidir. Yaratılış la ilgili ayeti kerimeler de böyledir. Allah Teala ayetin siyak ve sibakına göre toprak, çamur ya da kurutulmuş balçığı zikreder. Hal böyleyken bu durumun bir tenakuz teşkil ettigini iddia etmek, ya katıksız bir cehaletten ya da onulmaz bir inkardan kaynaklanmaktadır.

Dipnotlar:
1- Fussi let(41): 42.
2- Filtl r(3S): lL.
3- Mü’miniln(23): 12.
4- Hicr(lS): 26.

Dipnotlar:
1-Mümtehine(60): ıo.
2-Vehbe Zuhayli, et- Tefsiru’l-Münir, Beyrut, 2003, XIV, 519.
3-Zekiyyüddin Şaban, el-Ahkamu’ş-Şeriyye li’J-Ahvali’ş-Şahsiyye, Binj:!azi, 1993, s. 178.
4-Ebu’s-Suud, İrşadu Akli’s-Selim, Beyrut, 1999, VI, 238.
5-Şaban, el-Ahkamu’ş-Şeriyye, s. 179. Lokman(31): 16.

Yaptıgı iyiliklerden de istifade edemez. Nitekim Allah Teala şöyle buyurmaktadır: “Onların yaptıkları bütün amellere yöneldik ve onları dagılmış zerreciklere çevirdik.”2  Müfessirler bu ayeti tefsir ederken, “kafider amellerini Allah Teala’ için yapmadıklarından onların tamamı geçersizdir.”3  ;”küfürleri sebebiyle bütün amelleri iptalolmuştur.” demektedir. Başka bir ayette ise şöyle buyrulmaktadır: “İnkar edenlere gelince; onların amelleri ıssız bir çöldeki serap gibidir. Susamış kimse onu su sanır. Yanına geldiginde hiçbir şey bulamaz.”4 Tıpkı serap gören kişi gibi kafir de kıyamet günü yaptıgı amellerden hiçbir şey elde edemez. Sonuç olarak şöyle söylenebilir: Yaşadıkları toplumlarda fakirlere yardımda bulunan, okul, yetimhane ya da darulaceze gibi hayır müessseleri inşa eden insanların niyetlerine göre mükafatları takdir edilir. Eger kişi hayrı, Allah Teala’nın rızasını kazanmak için yaparsa mutlaka karşılıgını görür.
Böyle bir amelde, yalan ve riya gibi vasıflar olmadıgı gibi tam bir dogruluk ve samirniyet vardır. Bunun için mükafat görür.  Zira Cenab-ı Hakk kimsenin hayrını zayi etmeyecegi gibi karşılıgını da verecegini bildirmektedir: “Hayır olarak ne harcarsanız -hiç hakkınız yenmeden- karşılıgı size tastamam verilecektir.”5 Kafider Allah Teala’nın rızasını kazanmak gibi bir gayeye sahip olmadıklarından amellerinin karşılıklarını göremezler. Kafirler yaptıkları iyiliklerden dolayı bir ecir alamazlar fakat ilahi adaletin bir tecellisi olarak azablarının bir kısmı kendilerinden hafifletilebilir. Kul hakkına tecavüz edenlerle aynı derecede bir azab görmezler.
Fakat mutlak olarak azabtan da kurtulamazlar.
Nitekim Cenab-ı Hakk şöyle buyurmaktadır: “Sonra her milletten, çok merhametli olan Allah’a daha çok asi olanlar hangileri ise onları çekip çıkaracagız.
Sonra oraya girmeye en layık olanları muhakkak ki en iyi biz biliriz.”6

Dipnotlar:

l-En’am(6): 132.
2-Furkan(25): 23.
3-et-Taberı, Cami’u'lBeyan, IX, 380.
4-NCır(24): 39.
5-Bakara(2): 272.
6-Meryem(19): 6970.

İmanı reddedenler aynı zamanda ilahi otoriteyi de reddetmektedirler. Bu, devletin anayasal düzenini tanımayan, onu degiştirmeye yönelik eylemlerde bulunan teröristin durumuna benzemektedir. Nasıl ki, terör suçu işleyen kişi yaptıgı iyi işlere bakılmaksızın idam ya da müebbet hapse mahkum edilir, ilahi otoriteyi reddeden kafir de ebedi olarak cehennemle cezalandırılır. Adalet; bir yandan okul, hastane gibi toplum menfaatine olan müesseseler inşa eden fakat diger yandan bir insanı öldürerek “katil” olan hayır sahibini “idam” ya da “müebbed hapis”le cezalandırmayı gerektirir.
Çünkü hiç kimseye yaptıgı iyilikler başkasının hukukuna tecavüz de bulunma hakkı vermez. Kafir de, inkarı tercih ederek “imanı” katletmekte ve Allah Teala’nın hakkına tecavüz etmektedir. Amelin “salih” olabilmesi için mutlaka amel sahibinin mümin olması gerekir. İmanı olmayanın iş ve sözleri, Kur’an-ı Kerim’in müminlere özel kıldıgı “amel-i salih”le özdeşleştirilemez.

Cevap: Allah Teala müminlerin, mükellef olmadan ve ameli salih işlemeden ölen çocuklarını cennete koyacaktır. Bu noktada alimler arasında ihtilaf yoktur.1 Nitekim ayet-i kerime de şöyle buyurmaktadır: “İman eden ve nesilleri de iman konusunda kendilerinin yoluna uyanlar var ya, biz onların nesillerini kendilerine kattık”.2  Buna göre, teklif çağına gelmeden ölen çocuklar babaları ile birlikte cennette olacaklardır. Allah Resulü sallallahu aleyhi ve sellem de kadın cemaate vaaz ederken şöyle buyurmuştur:3 “Hiçbir Müslüman yok ki buluğ  çağına gelmeden üç tane çocuğu ölsün Allah Teala’da onu çocuklarına olan rahmetinden dolayı cennete koymasın.” Yine Efendimiz sallallahu aleyhi ve sellem “(Mükellef olmadan) üç çocuğu ölen kadına yavruları cehenneme karşı perde olur.” dediğinde; iki çocuk da perde olur mu? diye soran kadına; “Evet iki çocuk da olur.” buyurmuştur. Konu ile alakalı Hz. Ali radıyallahu da şöyle demektedir: “Müslümanlar ve onların çocukları cennette olacaklardır.”4 Gayr-i Müslimlerin çocuklarının durumu ile alakalı üç farklı görüş vardır. Birinci görüşe göre; müşriklerin çocukları cennettedir. Nitekim Allah Teala “Biz bir peygamber göndermedikçe azap edici değiliz.”5 buyurmaktadır. Buna göre kendilerine İslam ulaşmayan topluluklar gibi müşrik ve kafir babaların çocukları da teklif çağına gelmeden ölürlerse cennet ehli kabul edilirler.6  Ayrıca Ahmed b. Hanbel’in rivayet ettiği hadis-i şerifte “Allah Resulü sallallahu aleyhi ve sellem Müslümanların ve müşriklerin çocuklarını Hz. İbrahim’in yanında gördüğünü” bildirmektedir. İkinci görüşe göre ise;  çocuklar babaları ile birlikte cehennemdedirler. Bu grupta yer alan alimler Ahmed b. Hanbel’in rivayet ettifti şu hadisi delil getirmektedirler:  “Onlar babalarına tabidirler.” Üçüncü görüş sahipler ise; bu konuda bir görüş bildirmemiş, Buhari ve Müslim’in rivayet ettiği şu hadisi dikkate almışlardır: “Allah Teala onların ne yapacaklarını en iyi bilendir.” Bu grupta yer alan alimlerin bir kısmı müşriklerin çocuklarının “A’raf’ta olacaklarını söylemiştir. Bu görüş, çocukların cennette olacaklarını söyleyen birinci görüşle birleşmektedir. Çünkü A’raf, sürekli kalınacak bir yer değildir. A’raf Suresi’nde de belirtildiği gibi A’raf ehlinin neticede varaca~ı yer cennettir.7  Müşriklerin çocuklarının babaları ile birlikte cehennemde olacaklarını bildiren hadis (ler) zayıftır. Bu yüzden cennette olacaklarını savunan alimlerin görüşü tercihe daha uygundur. Her şeyin en doğrusunu Allah Teala bilir.

Dipnotlar:
1-İbn Kesir, Tefsiru’I-Kur’ani’I-Azim, 111, 22.
2-Tur(52):21.
3- Buhari,
4-İbn Hacer, Fethu’I-Bari, 111, 245.
5-İsra(l7): 15.
6-Vehbe Zuhayli,et-Tefsiru’l-Munir, V11I, 42.
7-İbn Kesir, Tefsiru’I-Kur’ani’I-Azim, 111, 22.

Yine “Sizden birinin başına demirden iğne batırılması,kendisine helal olmayan bir kadına dokunmasından daha hayırlıdır.[4] hadisi de tokalaşmanın haram olduftuna işaret etmektedir. Şehveti tetikleme noktasında kadına dokunma fiili, bakma fiilinden daha ileri derecededir.[5] Bakmak haram olduğuna göre dokunmak evleviyetle haramdır.Hanefi fakihler de cumhur gibi, erkeklerin genç bayanlarla
tokalaşmalarının haram olduftunu söylemektedirler.Ancak onlara göre fitne korkusu olmadığından yaşlı kadınlarla musafaha etmede bir beis yoktur. Nitekim Ebu Bekir yaşlı kadınlarla musafaha etmiştir.[6]Sonuç
olarak yaşlı kadınlar müstesna erkeklerin yabancı kadınlarla musafaha etmesi haramdır.
Dipnotlar:
1- Mevsıli, el-İhtiyar, IV, 431.
2- Buhari, Tefsir, 4891.
3- Hz. Aişe radiyallahu an ha haberi te’kit eden yeminiyle, Ummu Atiyye’den gelen “Allah Resulü evin dışından bizde içinden ellerimizi uzattık. Sonra Allah Resulü ‘Allahım şahit ol!” buyurdu.” şeklinde yapılan rivayeti reddetti~ini göstermektedir. İbn Hacer, Fethu’I-Bari, IX, 628. 4- Beyhaki, Teberani.
5- İbn Kudame, Muğni, I, 338.
6- Mevsili, el-İhtiyar, IV, 432.

[1] Komisyon, el-fetâvâ el-Hindiyye, V, 246; Ayni, el-Binaye, IX, 372.
[2] Ebubekir Ahmed b. Ali el-Cessas, Ahkâmu’l-Kur’an, Beyrut, t.y., III, 115.
[3] el-Cessas, a.g.e., III, 114.
[4] İbn Nüceym, el-Eşbah ve’n-Nezair, ; Cassas, Ahkamu’l-Kur’an, Vehbe Zuhayli, el-Fikhu’l-İslami ve Edilletuhu, IX, 2689.
[5] el-Cessas, a.g.e., III, 114.
[6] Zuhayli, a.g.e., IX, 2690.

Cevap: Adak yapan kişi, tasaddukta bulunmaktır. Bu yüzden adakta bulunan sadaka sahibinin adağından yemesi ya da zengin birini yedirmesi caiz olmaz.[1] Fakat kurban böyle değildir.

[1] Ali el-Karî, Feth-u Babi’l-İnaye, Beyrut, 1997, III, 78.

[1] Haskefi, ed-Dürrü’l-Muhtar, Beyrut, 2003, VIII, 469.

[1] Vehbe Zuhayli, el-Fikhu’l-İslami ve Edilletuhu, Beyrut, 2004, IV, 2664-5.

[1] İbn Nüceym, el-Eşbah ve’n-Nezair, Beyrut, 1998, s. 356

Cevap: Mukatil ve Dahhak, “Allah Teala insanlardan olduğu gibi cinlerden de peygamberler göndermiştir.” demektedir. Mücahid göre ise insanlardan peygamber, cinlerden ise uyarıcılar gelmiştir.[1]Cumhura göre cinlerden peygamber gelmemiştir. İnsanlar gibi cinlerden de peygamber geldiğini savunan müfessirlerin istidlal ettiği “Ey cin ve insan topluluğu! İçinizden size ayetlerimi anlatan ve gününüzün gelip çatacağı kakkında sizi uyaran peygamberler (rusul)gelmedi mi?[2] ayeti hakkında cumhur şöyle demektedir: “ayette geçen ‘rusul’ kelimesi ‘rasullerin sözlerini dinleyen ve duydukları ile kavimlerini uyaran peygamberlerin elçileri’ anlamındadır.[3] Ayette geçen “içinizden/minküm rasuller” ifadesi “birinizden/min ehadiküm” anlamındadır. Nitekim “O, denizlerin her ikisinden de inci ve mercan çıkarır.” ayetinde geçen “her ikisinden/minhuma’dan” kasıt da “min ehadihima/birisinden”dir. Zira inci ve mercan tatlı sudan değil acı sudan çıkar. Tercihe şayan olan cumhurun görüşüdür.

[1] Abdullah Muhammed b. Ahmed Kurtubi, el-Camiu li Ahkâmi’l-Kur’an, Beyrut, 2000, VII, 57.
[2] En’an(6): 130.
[3] İbn Nüceym, el-Eşbah ve’n-Nezair, Beyrut, 1998, s. 364.

Cevap: Kudüs şehrindeki meşhur mescide, Mescid-i Aksa denir. Kişiler orada günahtan temizlendiklerinden bu adı almıştır. Ayrıca Mescid-i Haram’a uzak olduğundan dolayı da el-Aksa adını aldığı[1] söylenmektedir. Mescid-i Aksa, müslümanların iki kıblesinden ilki ve harem bölgelerin üçüncüsüdür.

[1] Abdullah Muhammed b. Ahmed Kurtubi, el-Camiu li Ahkâmi’l-Kur’an, Beyrut, 2000, X, 212 ?

[1] Ebu Davud, II, 518.
[2] Muhammed Emin İbn Abidin, Reddü’l-Muhtar, I, 427.

[1] Muhammed Bahît el-Mutîî, el-Cevabu’ş-Şafi fî İbahati’t-Tasvîri’l-Futuğrafî (Ahkamu’tasvîr içerisinde), s. 83-111.
[2] Muhammed el-Habeş, Ahkamu’tasvîr fi’l-Fıkhı’l-İslami, s. 62.

[1] Ahmed b. Hacer Âl Bûtamî, el-Cumua ve Mekanetüha fi’d-Din, s. 127; Halit Abdulkadir, Fıkhu’l-Ekalliyyati’l-Müslime, s. 274; el-Mevsuatu’l-Fıkhiyye, “Hutbe”, XIX, 180.
[2] İbrahim(14): 4.

[1] Muğire b. Şu’be bir kadınla nişanlandığını söylediğinde Allah Resulü sallallahu aleyhi ve sellem kendisine “Ona baktın mı?” diye sormuş, “Hayır” deyince, “Ona bak! Zira bakmak aranızdaki sevginin devam etmesi için daha doğru olur.” buyurmuştur. Ahmed b. Hanbel, Müsned, VI, 18335.
[2] el-Mevsuatu’l-Fıkhiyye, “Hıtbe”, XIX, 201.
[3] Tirmizi, Fiten, H. no: 2091