Edep ve Haya nedir neden önemlidir. Edep ve Hayanın dinimizdeki yeri nedir

Edep ve Haya nedir neden önemlidir. Edep ve Hayanın dinimizdeki yeri nedir

Bismillahirrahmanirrahim. Edeb, bireyin ilk olarak ailesinin hal ve hareketlerinden edindiği izlenimler sonucu göstermiş olduğu davranış biçimidir. İnsan, hayata gözlerini açtığı günden itibaren çevresinde olan biten her bir şey’i algılama tanılama eğilimindedir. Bir bebek emekleme safhasına geldiğinde yaşayarak öğrenme dönemi onun için başlamıştır. Yürüme safhasına geçtiğinde daha kontrollü hareket etme güdüsüne ulaşmıştır fakat, cisimler ile temas deneyimi henüz olgunlaşmamıştır. Sıcağı soğugu yükseği alçağı kavraması gibi durumlar bazen tatlı bazen acı sonuçları beraberinde getirsede, bebek artık bebek değil çocuk olarak anılmaktadır.

edeb haya

Çocuk çocuk olana kadar çevresinde var olan herbir cism’e karşı tecrübe edinmiş olsada artık onun için toplumsal adaptasyon dönemi başlamıştır. Edep kelimesinin mahiyeti artık onun için öğrenme ve uygulama konusu olmuştur.Ailesi ile sofraya oturduğunda, ilk öğretmeni olan annesinin telkinlerini dikkate alarak neyi nasıl yapması gerektiği konusunda bilgi ve fikir sahibidir fakat bu onun için okadar da kolay değildir çünkü o artık güçlenmiştir.!

Doğumundan itibaren edine geldiği tecrübeler, fiziki güç kazanımıyla beraber onu akli olgunluk kazanma dönemine getirmiştir. Edep sahibi bir kişi olarak yaşamına devam edebilmesi veyahut tam tersi edepsiz biri olarak yaşamına devam edebilecek olması tamamen ailesinin göstereceği irade ile biçimlenecektir.

Edep kelimesinin mahiyeti çocuğa aksettirilemez ise çocuk hür değil köle olarak yetişecektir. Yaşamı boyunca adaptasyon sorunu yaşaması kaçınılmazdır. Anne ve Baba eğerki çocuklarına sözlü ve uygulamalı olarak din-i islam’ı anlatma ve yaşama sorumluluğundan kaçarlar veya zaafiyet gösterirlerse çocuk, edeb sahibi olamadığı gibi haya sahibide olamaz.

Allah azze ve celle neden peygamberler vasıtası ile yolumuza ışık tutuyor dersiniz.!? Neden peygamberler göndererek bize iyiliği güzelliği doğruyu öğretiyor. Rabbimizin, kullarına ne büyük bir rahmeti şefkatidir ki kelamı olan Kur’an-ı Kerim de söylediklerini, Hz. Muhammed aleyhisselatu vesselam vasıtasıyla birebir tatbik ettiriyor uygulamalı olarak sözlerini beyan ettiriyor.

Demekki Edep, akıl ve hikmet ile hareket etmek kabiliyetidir. Akıl ve hikmet ile hareket edebilme yeteneğini kazanmak ve kazandırabilmek ancak Rasülullah’ı örnek almakla mümkündür. Eğer Rasülullah’ı örnek almazsak edep mertebesine ulaşamayacağımız gibi  haya mertebesine de ulaşamayız. Edep ve Haya birbirini tamamlayan, biri olmadan diğeri olmayan iki güzel karakter vesikasıdır.

Çocuğunuz, karakter kişilik sahibi biri olsun ve amma hayat şartları ama vefatımdan sonra hep cennet yolunda kendini bulsun istiyorsanız evvela kendiniz edebinizi hayanızı takınmalısınız.

Haya, bir binayı ayakta tutan sütunlar gibidir. Utanma ve Ar hissiyatıdır. Takvanın ve İhlasın temel taşıdır. Bu sebebledirki hayası olmayanın edebi olmaz.!

Edebi muhafaza etmek Hayayı muhafaza etmek ile Hayayı muhafaza etmek, Allâhu teâlaya karşı utangaçlık hissiyatı taşımakla mümkündür.  

Hz. Muhammed sallallahu aleyhi vesellem efendimiz tirmiziden rivayetle buyurur ki; Allah azze ve celle den haya eden kötü düşüncelerden korunur. Midesine girenlere dikkat eder. Ölümü hatrından çıkarmaz.

Ebu Nuaym (radiyallahu anh) dan rivayetle buyuruyorki Hz. Muhammed sallallahu aleyhi vesellem; Haya ve iman ikiz kardeştir. Biri olmazsa diğeride olmaz.

İbn-i Hibban r.a şöyle izah ediyor; Haya imandandır. Hayasızın imanı yok demektir.

İslam dininde hayanın yeri çok önemlidir. Hayalı kişi Rabbine karşı derin saygı duyan ve saygısının gereği hoşnutsuz davranışlarda bulunmayan utanan kişidir. Utanması olmayanın hayası hayası olmayanın imanı yoktur. Neden yoktur çünkü dil ile tasdik edilen hareketler ile inkar edilmektedir. Nitekim Hz. Muhammed sallallahu aleyhi vesellem Hayanın azlığı küfürdendir buyurur. (ibn-i maceden rivayetle)

Fetvahane

BU KONUYU SOSYAL MEDYA HESAPLARINDA PAYLAŞ
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ
Positive SSL