Soru: Kişiye öldükten sonra telkin yapılabilir mi?
Cevap: Kişiye öldükten sonra telkin yapılması noktasında fakihler ihtilaf etmişlerdir. Malikiler, Şafiîlerin bir bölümü ve Hanefilerden İmam Zeylai ölüye telkin yapılabileceğini söylemiştir. Telkinin caiz olduğunu söyleyenler “ölülerinize lailahe illlellah’ı hatırlatınız/telkin ediniz.”[1] hadis-i şerifinde geçen “mevtaküm/ölüleriniz” kelimesinin “hakiki” anlamda olduğunu[2] ifade etmişler, fakat bunun ruhsat olarak kabul edilmesinin daha doğru olacağını da belirtmişlerdir. Şelebi hadisin zahirini alıp, ölüye telkinin yapılacağını söyleyen görüşün ehl-i sünnete, yapılamayacağını savunanın ise mutezileye nispet edildiğini nakletmiştir.[3] Hadiste geçen “mevtaküm/ölüleriniz” kelimesinin “mecazi” anlamda olduğunu söyleyen çoğunluğa göre ise hadis ölülere değil, ölmek üzere olanlara telkinde bulunmayı ifade etmektedir.[4] Bu grupta yer alanlar ölüye telkin yapılmayacağını[5] belirtmişlerdir.Allah Resulü’nün sallallahu aleyhi ve sellem, defnedilen kişilerin başında bir müddet durup “Kardeşiniz için Allah’tan istiğfarda bulunun, sözünü teyit etmesini isteyin. Zira şu an o sorgulanmaktadır.”[6] buyurması, Amr b. As’ın, sevenlerinden, defnedildikten sonra bir devenin boğazlanıp etinin dağıtılmasına kadar geçecek bir süre kabri başında beklemelerini istemesi, ulemanın talebelerine kendilerine telkin yapmalarını vasiyet etmeleri[7] ilgili hadisle değerlendirildiğinde ölen kişiye telkin de bulunmanın meşru; telkin yapmanın, yapmamaktan daha uygun olduğunu söylemek de en doğru yaklaşım olacaktır.

[1] Müslim, Cenâiz, 916.
[2] Tahtâvî, Haşiye âlâ Meraki’l-Felah, s. 459.
[3] Şelebi, Tebyinu’l-Hakâik (haşiye), I, 561.
[4] Tahtâvî, Haşiye âlâ Meraki’l-Felah, s. 459.
[5] el-Mevsuatu’l-Fıkhıyye, “telkîn”, XIII, 297.
[6] Ebû Davud, Cenaiz, 3221; Müstedrek, Cenaiz, 1372.
[7] Şelebi, Tebyinu’l-Hakâik (haşiye), I, 561
21: Tüp bebek caiz midir?